sábado, 28 de febrero de 2015

QUEN LLE ESCRIBIRÁ OS CONTOS A RAJOY?

QUEN sexa que o faga ten ben trazados argumento e metodoloxía para a súa aprendizaxe: repetir, repetir, repetir. Calquera sabe o relato de Rajoy: recibida unha herdanza envelenada causada por irresponsables e ineptos gobernos socialistas, este presidente honrado e valente tomou a decisión de salvar a España do rescate e da catástrofe inminente. Para tal cometido, armado de sentido común, iniciouse un plan de reformas que esixiu sacrificios ao formidable pobo español, pero coa esperanza da recompensa que todo sacrificio merece. Evitado o rescate, rebaixados os intereses da débeda, procurando como heroes non prexudicar a parados nin pensionistas, nin pillando cartos da caixa común, endereitase a situación. Agora, enfiada a ruta, agradecido a todos os españois pola súa abnegada conduta, entramos nunha etapa de crecemento na que se creará emprego, sempre e cando, atentos!, nos voten outros catro anos. Se o fan, seguirán polo camiño de salvación; como non o fagan e se deixen seducir polo canto de sereas de populismos demagóxicos, irán de cabeza polo camiño da perdición. Este é o conto que lle escriben, que parece crer, que nos conta e que escoitaremos ata a saciedade.
Fúrtanos, sen embargo, o guionista de Rajoy algúns datos. Si tal, houbo rescate. Con memorando e todo. Un rescate ás caixas, que nin se dá exactamente contabilizado pero que, polo baixo, chega aos 50.000 millóns de euros (23.000 só para a desfeita de Blesa e Rato), que segundo Rajoy non nos custarían aos contribuíntes un céntimo e segundo De Guindos xamais recuperaremos. E aínda esquece algo máis: que hoxe hai máis parados que cando el colleu o poder, que reciben menos prestacións, que as condicións laborais son paupérrimas, que os mozos emigraron, que se deron de alta moitos autónomos ficción baixo o peso do desespero e que somos os reis en desigualdade. E isto é moito esquecer. Porque esas grazas hipócritas coas que pretende insuflar estima aos votantes, adulándoos con que os seus sacrificios foron de moito valor -vaia se o foron-, resultan insultantes. Eu preferiría que menos españois débiles non colaborasen tanto para "mellorar" esta situación e que fosen esas empresas que seguiron aumentando beneficios e eses executivos que continúan ganando 20.000 euros diarios os que aportasen algo de sacrificio para a renovación do país.
E esquece, por non seguir, que se dispuxo de 23.631 millóns da caixa común. Ocultando tanto, parece coma se o conto estivese escrito para bobos.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

UN FILÓSOFO NA BOCA DO LOBO

NIN PLATÓN o diría tan ben como o acaba de dicir seu irmán: Ángel meteuse na boca do lobo, é unha insensatez, se aplicamos as leis do razoamento lóxico non resiste medio diálogo, pero tivo a valentía de atreverse a un compromiso tan temerario que merece un respecto. ¿Por que un catedrático de metafísica, armado de oratoria e clarividencia, sereno e temperado acepta a loucura de intentar gobernar para a cidade e os cidadáns, suponse que coñecedor do ben e da equidade, intentando cadrar a xustiza na fochanca desta política corrupta e putrefacta? ¿Que tensión erótica, esa que Platón poñía na vontade da mocidade, mestres, oradores e poetas, anima a alguén para que opte por ir a Siracusa intentando aprender a Dionisio a arte do bo goberno cando o que este pretende non é máis nada ca que ser un tirano ilustrado? ¿Non vai saber acaso o metafísico Gabilondo que a tiranía sobrevive na propaganda, nos gardas da revolución, nas mafias e nos bancos dos refuxios fiscais? ¿Non experimentou xa, cando intentara un pacto tan necesario en educación, que non é posible guiar ao obstinado cara a filosofía e a xustiza? ¿Segue, a pesar de todo, convencido como lería nos clásicos que “ata o día no que os filósofos teñan autoridade absoluta sobre a cidade non haberá remedio para os males de esta, nin dos cidadáns, nin poderá levarse á práctica a organización política que imaxinamos na teoría”? Non o creo. Mais ben sospeito que é perfectamente consciente de que tamén os filósofos están expostos ás tentacións das riquezas, da beleza e dos afagos da multitude con aplausos desmesurados; que non se pillan troitas sen mollar os xeonllos e que cando un réxime é corrupto pouco pode facerse para modificalo salvo que se conte con amigos e asociados leais coa xustiza e coa cidade.
O irmán de Ángel Gabilondo, dende o afecto, captouno ben: ¿que pinta un catedrático de metafísica competindo, nun supoñer, con Esperanza Aguirre?
Cando Ángel Gabilondo aceptara ser ministro de educación no goberno de Zapatero permitinme xulgar a súa decisión como inútil. Coma noutras ocasións, tamén nesta me debín equivocar. Porque se alguén recunca tan axiña é porque algunha fe permanece intacta. Se Platón volveu a Siracusa intentando ensinar a Dionisio foi porque o seu amigo e devoto Dion o convenceu de que podería trasladarlle ao gobernante as súas ideas de xustiza, ben e bo goberno. Algunha esperanza aniñaba de que o gobernante non temeroso da morte, con boa memoria e fácil para aprender entendese o que con paciente diálogo fora descubrindo na República. Algunha esperanza debe agochar Gabilondo de que conta con amigos e asociados suficientes para picar nese dogma infecto que nos enferma nesta época de aplicación política: o de pensar que deixando libre a competencia nunha carreira pola desigualdade seguirá milagrosamente a equidade; algunha esperanza o animará de que a súa convicción e entrega en certa medida axudarán para transformar un estilo de goberno tan oxidado como anémico de bondade que ameaza con espallarse entre excitacións populistas ou resignacións melancólicas, ambas desesperadas; algo, ademais do logro persoal, o entusiasmará ata afanarse nunha tarefa tan incerta como dura. Non creo que sexa por vivir abrasado de ideas, coma se non soubese que a ximnasia e a música as moderan, desas nas que a paixón está sometida á sede de aprobación por parte da voluble opinión pública. Suponse que algo de autocontrol terán estes intelectuais que se guindan a peito descuberto á area do goberno práctico, palpable, sucio.

Seu irmán, dende o afecto, captouno ben: ¿que pinta un catedrático de metafísica competindo, nun supoñer, con Esperanza Aguirre? Alguén que ama as palabras, que as coida, que escribe libros con esmero e paciencia, que dedicou a vida a ler con cariño os clásicos e reflexiona no silencio da soidade, ¿como pode abaixarse ás navalladas de pelexa na lama, de slogan fácil, pensamento raquítico, sedución pola simpleza? ¿Como han casar as leis da lóxica, do bo razoar, dos matices, do escape de falacias e de sofismas sen saír pintado de amarelo frívolo ou vermello agresión? Será polos malos hábitos do corazón que un non se sorprende de que unha medio aristócrata descarara e lingoreteira alcance fortuna nestas liortas mafiosas (lembren aquel episodio no que ata se mercaron por vil metal as vontades de dous parlamentarios ) e que saiba espetarse nas mentes dos votantes con dardos afiados na ambigüidade e na media verdade, o que xa lle sorprende é a decisión do destinado á crítica medida en soidade produtiva arredor do sol da verdade optando polo compromiso de se refregar en batalla tan desigual, sen aparente práctica neses métodos nin armas. Por iso, coincidindo coa benevolencia fraterna de Iñaqui para Ángel, aplícolle á arriscada decisión do catedrático de metafísica as comprensivas palabras do filósofo: “Calquera destino alcanzado no intento de conseguir o máis alto para un mesmo e para o propio país é á vez bo e glorioso”. Claro que os destinos podían ir da morte ao ridículo, e nos últimos tempos ben sabemos todos que andan máis cerca do ridículo que da morte.


PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

domingo, 22 de febrero de 2015

HAI QUE ATAR A CABEZA

SÓ me falta perder a cabeza, que se cadra xa a perdín, porque levo perdido de todo. O extravío ao que máis tempo de investigación lle dediquei foi a un abrigo que me gustaba moito. As súas últimas noticias sitúano en Lugo no ano 2007, pero nunca máis volvín saber del. Unha mañá de frío fun ao armario coa idea de poñelo, no o atopei, rebusquei por toda a casa, fixen memoria e cheguei a Lugo, pero de aí non paso. A miña inxenuidade non chega a tanto como para pensar que o podo recuperar, pero aínda é hoxe o día que lle dou unha volta a ver se aclaro onde e como puido perderse prenda tan querida. E se co abrigo non tiven éxito, imaxinen con obxectos máis miúdos: gafas, plumas, guantes, bufandas, camisas (aínda me doio dunha que me quedou nun hotel de Amsterdam) e libros (de libros mellor non falo, acabo por acenderme e perdo a compostura). En fin, que o que non perda algo que tire a primeira pedra, sobre todo se os anos van caendo enriba dun.
Que un xulgado perda o sumario sobre os ordenadores do caso Bárcenas, se cadra é un accidente, pura casualidade. Agora ben, préstase á estrañeza, a sorpresa polo menos, non me digan que non. Que se borren os ordenadores onde Bárcenas cociñaba a contabilidade máis contraditoria do país (a que todos vemos e ninguén pode ver) non sorprende, parece o que é: un acto intencionado dos destrutores para que non quede ni cinasco de información comprometedora. Como era de esperar (por que de esperar?: pois porque cando se investiga sobre o financiamento dos partidos debemos esperar sempre o peor), unha xuíz considerou que a destrución dos discos duros dos ordenadores que Bárcenas tiña na sede do PP non era constitutivo de delito de danos nin encubrimento. Como parece lóxico, as acusación recorren o arquivo desta causa; non sei se era de esperar, pero a Audiencia Provincial dá a calada por resposta, e, miren por onde, cando queren interesarse polo motivo do silencio, salta a lebre: perdeuse o abrigo, que digo, o sumario. O recurso de apelación non aparece. Non, non deduzan o que non digo. Pérdese calquera cousa. Por que non se había extraviar por mero extravío? Con ser mal pensados non imos avanzar máis. Xa chamaron ás partes para que coa documentación que aporten se reconstrúa o sumario. Imos pensar que esta perda vai ser moito máis fácil de recuperar que o meu abrigo. Pero hai que atar a cabeza

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

ENVEXANDO DA MELLOR MANEIRA

Quizais non entenda a ningún escritor dos actuais tan ben como a Luís Landero. Se cadra porque os dous chegamos a escribir e publicar– salvadas sexan as distancias- procedendo dun medio no que non existía un triste libro, ademais de “haber crecido en el magisterio del temor”. Dende a publicación de Los juegos de la edad tardía, sigo ao novelista de Alburquerque con atención e comprobo que en todo canto libro vai publicando permanecen uns marcos firmes que delimitan con claridade o seu campo narrativo. No último publicado, El balcón en invierno, aínda se clarifican máis esas cordas que tiraron del para convertelo no escritor sutil, delicado e pulquérrimo que é. Que teu pai morra cando acabas de cumprir dezaseis anos pode deixarte xeado mirando dende o balcón ou converterse nunha oportunidade. E aí arrinca a última novela de Landero. Novela peculiar, orixinal, máis ben autobiografía adobiada con zume destilado de literatura fina. Ese feito que resultou transcendental na vida no mozo Landero había de condicionar a súa constante ben inculcada por seu pai a pesar de desaparecer tan axiña: había que ser un home de proveito. Propósito moi propio da década dos sesenta do século pasado neste país. Comeza o desprazamento do rural, a procura dun novo modelo de vida para os fillos desa xeración amamantada despois da guerra, nun pasado “que no acaba de pasar nunca” cunha fortaleza que non se sabe “de donde ha sacado esa gente, esa generación infortunada, su temple y su entereza”. Ese pasado de miseria, escuridade e tristeza que os máis atrevidos querían desterrar dos seus fillos aínda a costa de “desear en vano, la pura tristeza de existir”, tal e como lle pasou a seu pai. Unha figura roida pola rabia da frustración, da inacción, canso dun afán que esnafra a vontade e amarga sen proveito. A contradición de vivir nun afán inoperante que esixe ao fillo mirar polo seu proveito. 
Este afán e proveito son constantes na súa obra. Pero nesta é onde mellor aclara á que é debida esa obsesión nunca satisfeita, ese beber auga salgada para sempre ter máis sede. Súa nai, tal vez a que lle ensinou a atopar o refuxio seguro, a felicidade sen ton nin son á beira dunha muller, era un modelo no outro extremo. O afán non a consume, entrégase á actividade e á aceptación da vida sen demasiadas reviravoltas, sen complexidades que paralizan. As máquinas de tecer traballan de día e de noite mentres o triturado polo afán fuma e mira e se amarga pensando como debería ser o porvir. Nai e filla, mulleres, trituran o pesimismo crónico do afán que roe a vontade e a fe. 
Entre esas dúas figuras medra o adolescente chegado do campo para estudar e ser un home de proveito. Instalado no barrio da “Prosperidad” (nin buscándoo adrede), queda atrapado entre o engado da vida cos de porvir e dos que deben ir detrás del, dos que xa naceron con un porvir debaixo do brazo e os que han de sachalo con dedicación e constancia. Nese dilema o mozo pasa da rebelión ao pai á responsabilidade despois de morto. De enredar que traballa porque non estuda a traballar para estudar. Sen esquecer a tentación da aventura, de tocar a guitarra e andar polo mundo de artista, libre, compartindo bailes e festas con actores, actrices e xente gorda. E nesta aparecen os libros, a poesía, as palabras. Así aprendería a “esconderse en un libro, en el cálido cubil de las palabras”. Sen canon, a tombos, con algunhas directrices dun mestre que sempre aparece, o mozo vai enfiando a súa vocación convencido. Pero tarda o día de ver o libro primeiro nos escaparates, agarda con ansiedade verse escritor. Pero acaba véndose. 
E o escritor, despois de premios, éxitos, clases e moitos libros publicados, regresa á familia de agricultores de onde procede, a eses campesiños que non saben observar a natureza porque eles “viven revueltos, confundidos con ella”. Agricultores que se poñen feos de tenrura, que gastan palabras sobre se é mellor o lume alto ou o lume baixo, que regalan unha laranxa coma o mellor e máis prezado regalo do mundo. Eses que sempre han corresponder, devolver, estar á altura do que lles dan ou regalan. Os que usan as palabras e as viaxes e os acontecementos mínimos como pebidas de ouro ás que se debe dar lustre, tempo, atención. 
Todo ben peneirado na súa prosa limpa e pulida, clásica, ofrece un libro ameno, sensible, doce, pícaro, magnifico retrato dunha época, dun mundo que se chegou do campo á cidade, da cidade ao mundo. Dá xenio ler a Landero nesa síntese de quen escolle o mellor de si e do entorno para moelo nas palabras máis fermosas. Como con outros moitos escritores cos que gozo, tamén a Landero o envexo. Sinto unha envexa pura por non dar escrito iso mesmo que tamén eu quería escribir pero non sei escribilo coma el. Menos mal que, como di Savater, envéxoo da mellor maneira: léndoo.



PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

martes, 17 de febrero de 2015

DISXUNTIVA TRAMPOSA

NON me estraña no PP. O seu relato hai anos que o veñen anunciando, non se separa un ápice do planificado unha vez chegaron ao poder: a crise mundial causouna a ineptitude de Zapatero; a herdanza recibida era infinitamente peor ao sospeitado (e mira que se cansaron na oposición de cantar catástrofes); a solución aos problemas pasaría polo sacrificio que todos (¿todos?) os españois haberiamos padecer; antes das eleccións agromarían os primeiros ramallos de recuperación e, xusto no ano crucial, a salvación instalaríase entre nós con tódalas garantías de continuar, sempre e cando, claro, se vote con sentido común. Para que todo siga mellorando, non se paralice o inicio dos bos pasos pola única senda, hase de manter o voto, fóra diso as desgrazas e catástrofes que nos esperan superarían con moito as pragas bíblicas. E por se o relato non contase cos ingredientes suficientes, quixo o acontecer político que lle aparecese un contrincante eufórico e poderoso coa popular e radical cantiga de Podemos. Nada mellor para a súa estratexia: un contrincante radical e de programa incerto que lles dá servido o contrapunto necesario no relato: un inimigo malvado e perigoso, caótico, "partido do mal" ao que opoñer a racionalidade do "partido do ben".
E mira por onde, os que arrincaron de novo, precisamente contra as vergonzas dos partidos acomodados na corrupción e nas tebras das institucións, axiña lle pillan as voltas á confrontación política. No só porque asomen nos seus dirixentes maneiras propias da vella época (a anos luz, certo, pero por algo se empeza) senón porque entran e aceptan de pleno as mañas e trampas na guerra electoral. Tamén ao "partido do mal" (eles pensan que do ben) lle acae ignorar aos demais e centrarse contra un único "partido do ben" (eles pensan que do mal) aceptando a pelexa en igualdade. Os dous únicos contendentes. As únicas ofertas con posibilidade, as que realmente decidirán o rumbo do país para os próximos anos. Polarización falsa e inadecuada, pura táctica simplista e confusa. Hai que ver o axiña que algúns esqueceron que cando un partido limita as súas accións ás consideracións electorais tácticas é que xa non ten ideas ni ideais (Monedero dixit). En fin, agárdannos mensaxes envelenados con esta táctica a diario a partires de agora. Mal fariamos se caeramos na súa trampa. Non só existe esa disxuntiva.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO