lunes, 15 de diciembre de 2014

ENTREVISTAS CON FUNGUEIRO

Algo estase movendo. O nivel de fastío da poboación inquieta aos acomodados gobernantes e institucións. A ameaza de que novos partidos rompan o monopolio bipartito existente mete unha miga de medo nas actitudes e comportamentos tan groseiros da pestilente corrupción. Nada, por outra parte, que non crean que poden deter e superar, para iso traballan incansablemente plumas e voces adoutrinando con que máis vale malo coñecido que bo por coñecer e que todos somos iguais diante da tentación. Dúas falacias que non deixan de ter algo de razón, pero que son falacias: non se segue necesariamente que da loita por máis transparencia e controis nos mecanismos democráticos deba seguir a inestabilidade nin inútil é unha opción ideolóxica porque non quede libre de mazás podres. A irrupción de Podemos xa puido algo: obrigar a partidos maioritarios e medios de comunicación a fiar fino detrás da podremia. Empezando por eles, claro, aos que non lles arrendo as ganancias, remexeranlles cada noite no caldeiro do lixo para analizar os restos orgánicos, plásticos e e vidro. E paréceme ben. Mecanismos de control rigorosos sen excepción, e máis para quen presume de potencialos. 
Un síntoma deste cambio tamén chegou ao xornalismo durmido. Afeitos a programas cómodos, os entrevistadores vivían na confortable simpatía de aceptar vaguidades e simplezas por parte dos entrevistados. Os líderes políticos adestrados nunhas frases feitas, moi correctas, atentas a contentar á maioría, respondían canadas de sorrisos e xeneralidades que pouco os comprometía ou, na súa ambigüidade, lles deixaban abertas saídas múltiples. Despois de décadas nas que o xogo das preguntas e respostas parecía petrificado, sen posibilidade de ruptura, a chegada destes profesores descarados aguzou o enxeño entrevistador e brillan os primeiros lóstregos de entrevistas como é debido: a cara de can, ben preparadas, incisivas, aclaratorias. 
Ana Pastor deu primeiro. Cun labor documental ben elaborado, enfiando cada argumento ata o remate, perseguindo cada carreira coma un bo can de perdices, acurralou a Pablo Iglesias ata facelo tremer. Non basta con boas intencións, acabamos entendendo todos ao remate da entrevista, predicar e dar trigo esixen algo máis ca principios simples e aceptables por todos. A clave política non está só nos obxectivos cara onde ir, senón na maneira como se pensa chegar aí. E tal foi a sacudida, que o propio entrevistado entendeu que xa non lle chegaba con pico de ouro para andar de televisión en televisión. Esa entrevista obrigouno – a el e ao equipo- a pensar seriamente en que había que se preparar, buscar asesores económicos, estudar detidamente os números, porque hai entrevistadores que saben preguntar, xa non abonda co xogo ben dominado no que se lle tapa a boca a dous acomodados políticos “da casta” habituados a asistir a debates coma quen vai de charla de café. 
Inspirado na frenética e ben artellada entrevista de Pastor, Sergio Martín, con idéntico entrevistado, utilizou armas semellantes, só que co inconveniente de contar cuns xornalistas de apoio inútiles e romos. Tamén el se documentou, presentou gráficos, proporcionou datos para que o espectador puidese valorar e someteu ao entrevistado a un rosario de preguntas afiadas e dolorosas, como deben ser aos que din queren e saben ocuparse dos asuntos públicos. Ata aquí, mérito e simpatía tanto para os entrevistadores coma para o entrevistado, valente e arriscado atrevéndose a dar a cara diante de preguntas nada amañadas, aclaracións sen panos quentes, vontade de clarificación diante do espectador, pois de entender se trata.
 Existiu, sen embargo, en ámbalas dúas entrevistas un ton de agresividade, de linguaxe non verbal, de xuízos de valor, de discusión ideolóxica, de impertinencia e esixencia que non sei se é bo xornalismo. O que non xustifica dende o meu punto de vista que se pretenda castigar a Martin. Prefiro un entrevistador insolente a un manso. E se por aí van os tiros do novo xeito de entrevistar, adiante. Algo de irreverencia non vén mal. Algo de incomodidade han de padecer os que nos viñeron embobando con simplezas e mentiras programáticas que tanto servían para un cosido coma para un descosido. Agora ben, a medicina haberá de ser para todos. Ardo en desexos de ver idénticos desplantes, xestos de incredulidade, desaprobación, de premer e impacientar, incluso ridiculizar a Rajoy tal e como se lle fixo a Iglesias. Chegou o momento de acurralar sen piedade a todos. O que sospeito é que se tal método se impuxese, para algúns, para os que van abrindo camiño, a estratexia variaría. A eles agardaríaos o entrevistador cun fungueiro, obrigaríaos diante da pregunta a dicir si ou non, e se si, fungueirazo, e se non, dous fungueirazos.



PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

ALGO ESTAMOS FACENDO MAL

OS datos confirman o percibido: a cada paso fálase menos galego entre a mocidade, o tramo de idade que vai ser decisivo na conservación da lingua. Entre que nacen poucos nenos e que os que nacen instálanse confortablemente no castelán, o futuro parece claro. As causas desta dramática (ou non é dramática?) situación son múltiples, pero hai algo que non cadra. Critíquemos canto queiramos as políticas lingüísticas, vexamos intencións esmagadoras onde só haxa indolencia, reneguemos de quen asocia lingua a bandeira belixerante, maldigamos o uso litúrxico dos políticos, mortifiqué-
monos porque os pais non llo falan aos fillos, choremos porque non nos queremos como é debido, ridiculicemos unha televisión paifoca se queren pero toda ela en galego, sorprendámonos do escaso logro de que se ensine galego e en galego na escola... En fin, se queren, non saian do pasmo pero si, temos libros traducidos a centos de idiomas, ao ruso, ao chinés, e nin tal éxito consegue que os mozos urbanos e cultivados teñan como lingua habitual o galego. Esquezo o mundo empresarial e a igrexa, dirán algúns. Pecado miúdo: as empresas e a igrexa falarán e escribirán en galego en canto lles sexa rendible, nunca ao revés, non son departamentos de promoción lingüística, pero non teñan medo: en canto Inditex detecte que para vender mellor é necesario etiquetar e que as súas empregadas falen galego, falarano. E nos púlpitos, salvadas as distancias, exactamente igual.
E que fixemos (facemos) mal os que levamos anos escribindo en galego? Porque en algo nos estamos equivocando. Como non fomos capaces de desterrar o prexuízo de que calquera por escribir ou falar galego é un fanático localista chupando da ubre da Xunta?; como persiste aínda a crenza de que por escribir en galego xa se é un nacionalista decimonónico pechado a todo avance e progreso?; como moitos creen que o galego que len non é galego? Por que, a pesar de tanto escribir, non damos penetrado na intelixencia do lector e lle facemos amar a lingua, aínda que só sexa pola utilidade de se achegar a millóns de falantes en portugués? En fin, como é posible –e aquí está o realmente dramático– que para un bo número de cidadáns a perda da lingua non sexa máis que a teima duns cantos obsesionados? Cando tal ocorre, os que escriben e pretenden que sexa normal expresarse nesa lingua algo están facendo mal, do contrario non tantos se mostrarían tan indiferentes ou incluso agresivos con ela.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

SON DE LA FRONTERA


domingo, 7 de diciembre de 2014

NON SABEN OU NON QUEREN?

Hai épocas nas que un anda inocente, cheo de preguntas. Invádennos como a un obsesivo ingobernable que regresa unha e outra vez á manía que o consome. Algo así me vén pasando nos últimos días co problema dos desafiuzamentos. Agora que chega a xeada, a chuvia, a necesidade imperiosa de contar cun teito baixo o que protexerse, dar unha miga de calor aos nenos, aos vellos, como é posible que un país coma este non poida buscar unha solución para un problema así. Sei que todo é máis complexo do que aparenta, que os conflitos de intereses roen en tódalas decisións por banais que parezan, que mentres non nos toca en carne propia todo semella fácil. Pero aínda así, non é posible reunirse, dialogar, ceder, acordar e promulgar unha lei que dea amparo aos máis necesitados?
Adiántome a todos os que vexan populismo e demagoxia no tratamento do tema. Míreno por onde lles pareza. As preguntas seguen a rebulir rabiosas e non deixarei de formulalas. Non somos un país o suficientemente organizado, solvente e razoable coma para impedir que se deixe sen teito a vellos e familias necesitadas? É de tal magnitude a dificultade coma para que non existan métodos que distingan os irresponsables dos necesitados, os malfeitores dos desherdados, os aproveitados dos desafortunados? Con sistemas informáticos tan potentes como contamos, cos milleiros de economistas ilustres dando doutrina, coa cantidade de técnicos ao servizo do Estado, non é posible idear unha fórmula para crear un sistema de vivenda social ao que se poida acceder por baremos xustos? Será por falta de pisos? Nun país no que podrecen miles deles baleiros, a medio construír, pechados, con propietarios que lles queiman nas mans, con débedas ás veces irrisorias para unha administración estatal, non hai ministerio, nin secretaría, nin grupo político que ofreza unha saída razoable? Non podo crer que sexamos tan ineptos, nin tan incapaces, nin tan insensibles, nin tan vagos, nin tan miserables coma para non idear unha maneira, un xeito de solucionar algo tan imprescindible: evitar que unha familia acabe na rúa. O goberno que presume por rebaixar a prima de risco, por estabilizar aos bancos e por implantar a reforma laboral, non é quen para elaborar un decreto que free en seco esta vergonza? Unha de dúas: ou non saben ou non queren. Se non saben, ineptos; se non queren, prefiro calar o que penso.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

MENOS MAL QUE NOS QUEDA A CARIDADE

Xubilados, cidadáns honrados, traballadores mansos, relixiosos, agnósticos, ateos, mulleres cansas do día duro, mozos, votantes de dereitas e de esquerdas, a xente, moita xente únese e colabora e reparte e organízase para facer caridade. Si, caridade. Esa palabra á que non quixeramos recorrer pero á que hai que botar man nos momentos nos que o goberno abdica, mira para outro lado, inhíbese e despístanos con cánticos celestiais de números máxicos, melloras á vista, resignación mellor ca catástrofe. A xente, a anónima, a que pasa desapercibida, a que erra, a que parece hipnotizada, á que queren confundir, compadécese, sente piedade e busca alimentos, non permite que os nenos pasen fame. Porque, parece, só nos queda a caridade. 
Sorpréndese a maioría de que algúns digan que somos ricos, un país rico. Pois non deberían. Somos ricos. Claro que somos ricos. O suficiente coma para que os nenos non pasen fame, coma para que todos poidan ir á escola, coma para no ter frío agora que chegarán as doentes xeadas, coma para vivir baixo teito. Non contamos con grandes recursos naturais, non estamos á cabeza en investigación, non é o noso capital tecnolóxico comprable co doutros países. Claro que non posuímos universidades de prestixio, avances científicos nin historia de potencial económico que outros demostran. Dende logo deberiamos eliminar todo aquelo que non nos podemos permitir. Non andamos sobrados, dá noxo vernos vivir coma novos ricos fantoches, se a mesura e sobriedade imperasen mellor nos iría. Pero somos ricos, o suficiente coma para non acudir á caridade. 
 Os gobernantes, sen embargo, os economistas de cabeceira dos poderosos realistas, non admiten nin a máis mínima desviación, so pena de derrube, catástrofe anunciada e propiciada, de inestabilidade organizada, insisten en convencernos de que non queda outra opción, é o mal menor, a desgraza que nos sacará do pozo. Sufran, padezan, resistan, agárrense á caridade, anuncian ás veces coa boca pequena outras coa máis grande que poden abrir; agarden, confíen, non desesperen, non soñen, non escoiten cantos populistas, nin voces de sereas que nos levarían ao fondo do mar. Somos pobres. Non se pode máis. Faise todo o posible. Pero a desigualade non se pode frear, a miseria á beira da casa tampouco, nenos con fame menos, se hai xente que perde a vivenda será pola súa mala cabeza. Cen mil persoas ao ano quedan sen teito. Cen mil. Nun país inzado de pisos cos que non se sabe que facer. Porque hai que ofrecer custe o que custe confianza aos bancos, porque a esencia do mercado está na solvencia dos bancos. Que importan unha familias sen casa, uns nenos sen leite, uns mozos tirados na rúa? Efectos colaterais. Recorrer a eles, poñer o punto de mira sobre iso non é máis ca demagoxia, populismo, favorecer a desintegración da cohesión social. Co difícil que é estabilizar, co imprescindible que é a «paz social» para que todo marche ben... 
O goberno debe aforrar. Cumprir cos obxectivos marcados. Estabilizar aos bancos, base da nosa economía. Para os efectos secundarios xa está a caridade. Os homes e mulleres do país saben poñerse no lugar do que padece. Os bancos de alimentos medran. Relixiosos, organizacións laicas, nos barrios, nas parroquias a xente vaise organizando, porque o Estado é pobre, debe aforrar o leite de nenos inocentes e ha de ocuparse en manter a orde para que a lei protexa aos usureiros que chimpan á rúa a unha vella, a lei que permite que os bancos non acepten nin a dación como pago nin nada que non sexa a escrupulosa recuperación da súa pésima xogada. Eles non poden perder nin un céntimo. O sistema caería coma un morico de pedras mal asentadas, todo sería moito peor. Por iso nos convén calar, aceptar, convencernos de que ningunha opción é posible, non queda lugar para outra alternativa. Todo está estudado, comprobado. Non queda outra opción. Paguemos as débedas, fagámonos respectar diante dos nosos acredores, demos a imaxe de país solvente e serio, como Deus manda, e que o demo confunda aos débiles e desherdados. Para que está a caridade? Non desequilibremos esta precaria estabilidade. Non xoguemos con lume. Non vaimos cara o precipicio. Manteñamos a orde e non modifiquemos leis que poidan enrabechar aos poderosos. Non saben que os cartos poden fuxir, non saben que se soben impostos quen as pagarán serán os traballadores, non saben que se pretenden repartir inmediatamente os tacharán de ilusos populistas, non saben, en fin, que calquera proposta que saia do establecido non e máis que experimentar con gas inflamable, apropiarse dos dereitos dos suecos sen aceptar os seus deberes, conducirnos á contradición máis absoluta e temible? Esquezamos ideas con ulido a século XIX. Somos pobres. Non hai de onde quitar. Axustemos unha miga máis polo único sitio por onde se pode axustar e miremos o futuro con optimismo. Mentres, que funcione a caridade. Para iso está. O resto, nin tocalo. E menos mal que nos queda a caridade



PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

domingo, 30 de noviembre de 2014

A HORA DE TORRES E NAVARRO

TANTO o profesor Vicenç Navarro como Juan Torres, fartáronse nos medios dixitais de denunciar a falta de cultura democrática do país, sobre todo no aspecto económico. O argumento máis socorrido denunciaba que a ideoloxía económica neoliberal invadía a práctica totalidade dos medios máis importantes do país, persuadindo á opinión pública, sen fundamento científico, de solucións falsas e interesadas carentes de rigor. Dende a súa perspectiva, os grupos de poder máis potentes introducían por medio dos seus economistas asalariados directos ou indirectos análises para saír da crise que obedecían á comenencia dos grandes intereses financeiros e non á evidencia científica que avalaba outros métodos non tan agresivos coas clases traballadoras. Laméntanse tamén do baixo nivel de discusión intelectual ao confundir datos e argumentos con insultos, doidos de que neses medios maioritarios contradigan as súas propostas económicas coa simpleza inexacta de ser asesores de Fidel Castro.
Xunto con outros economistas máis novos, tanto o profesor da Pompeu Fabra como o da Universidade de Sevilla disque están concretando o programa económico de Podemos. Creo que a ocasión é única para que as súas propostas se coñezan e discutan tanto con serenidade como con sentido crítico. Se de algo carece o grupo promotor do partido en ascenso é de propostas económicas que fagan crible o cumprimento dos seus soños máis ou menos fáciles de aceptar. Poden estar seguros de que un exército de expertos saíra co fouciño nos dentes disposto a destripar por inxenuas ou irrealizables as súas propostas. Certo que ao final as decisións en economía dependen máis da pretensión política ca do rigor científico sobre o que se asentan, pero a ocasión é única como para que quen di sentirse en inferioridade á hora de crear opinión, demostre que manexa datos e hipóteses realizables, non só fantasías. Se algo conseguiu Podemos é que se introduzan na discusión política propostas que se mandaran ao faiado do descrédito ou incluso se reduciran ao cínico riso desprezativo. Sería positivo que o programa máis pormenorizado deste grupo en ascenso, asesorado por estes dous economistas, dese a oportunidade de ver que non só hai un catecismo e que contrastar e analizar outras modelos de entender a solución aos problemas económicos non nos converte de inmediato na Venezuela do sur de Europa.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO