lunes, 27 de octubre de 2014

O QUE A ESTAFA DESCOBRE

NON me estraña que un rapaz lle colla gusto á estafa. Se a practica con gracia ata merece certa amnistía. Sen saber case nada sobre este caso do "pequeno Nicolás", que tanto nos distrae en momentos de alta aflición, pode parecer en principio unha peripecia de pícaro, un pillabán megalómano entrampado na súa propia mentira; un caso curioso máis, coma tantos, de enganadores máis ou menos enxeñosos que nunca faltaron á beira do poderoso que se cre máis do que é, dos ignorantes e dos incautos. Mais neste caso, polo que se vai sabendo, resulta esclarecedora a verdade que se descobre á beira do estafador.
As reaccións por parte dos medios, ademais de asombro, foron de risa. A min non me dá risa ningunha. Non porque me compadeza do "pequeno Nicolás", senón porque toda a rocambolesca historia descobre o certo da maneira de operar de determinados empresarios, políticos e xentes á beira do poder. O interesante non xira arredor da pregunta sobre como un mozo case imberbe pode lograr tales timos, senón como os que se din realistas, serios, curtidos, aceptan as súas propostas porque a vida é así: unha estafa. Debaixo deste enredo o que brilla é a importancia da embuste na eficacia: hai que estar atentos a quen nos poda introducir nun ágape para bicar as mans adecuadas, nun almorzo de hotel de luxo para aparentar relacións, acudir á reunión nun chalé exclusivo que é onde se coce o I+D, achegarse a alguén que posúe números de teléfono cerca do goberno, da realeza... Caen no engado empresarios e políticos, talvez dos que se din feitos a si mesmos, dos que desprezan a funcionarios e atribucións do Estado, dos que presumen de pragmatismo, dos que miran por riba do ombreiro, por inxenuos, a quen defende a igualdade, a proporción nos impostos ou a atención aos débiles; personalidades, en fin, das que arremeten contra calquera intención renovadora, dos que repiten que o esforzo e mérito son a única razón do funcionamento desta sociedade, pois eles, claro exemplo, triunfan por valía e laboriosidade, cando, velaí o teñen, o certo é que o seu esforzo é saber elixir a quen invitar a comer, bicarlle a man a quen toque e coarse, pagando, claro, nos círculos de influencia onde o traballo para os fillos, o negocio substancioso e posibilidade de medrar se amañan con favores e trampa. O que a estafa ensina é que este mundo depende demasiado de estafadores. Triste.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

CONTOS PARA NOS DURMIR

O caso é inventarse un conto, que o conto se crea e tirar para diante. Aznar contaba algúns xenias, talvez por iso a maior parte do seus excolaboradores están imputados. Un moi coñecido e aceptado era sobre Rodrigo Rato. O mellor ministro de economía da democracia. Así nolo ensinaron, repetiron, adoutrinaron, ata que, bobos todos, aceptamos sen obstáculo que si, que era certo: Rodrigo Rato foi un magnífico ministro de economía – o mellor da democracia-, erguendo a riqueza española a un nivel de bonanza e progreso xamais coñecido. Poden rir se queren, pero esta e non outra foi a mensaxe inzada e como tal admitida e por moi poucos criticada. E se algunha crítica recibía, de inmediato era desatendida ou ridiculizada por provir dun prexuízo ideolóxico carente de fundamento obxectivo. Porque a clave, non se esqueza, asenta na habilidade para facernos crer que non hai detrás de tales valoracións e contos interese nin conveniencia ideolóxica algunha, só o criterio neutro e puro dos que ven a realidade con ollos realistas. 
A facilidade coa que se espallan estupideces entre a opinión maioritaria non deixa de sorprenderme. Máis nesta época na que abundan fórmulas de investigación para contrastar a información. Pero de pouco parecen servir cátedras, redes e facilidades para burlar as manipulacións e censuras, a cada paso resulta menos custoso filtrar contos chinos entre a opinión da maioría. Por iso os gobernos, sabedores da tendencia a tragar con canta verdade a medias ou mentira descarada se propague cun mínimo de constancia, non cesa de atacar unha e outra vez coas consignas de quenda ata converter os feitos entrampados en meros remedos de relatos tan simples como eficaces. Ao final, as elites mandan aos seus querubíns a especializarse en estatísticas e gráficas cruzadas por sutís cálculos aritméticos e informáticos a universidades privadas pero o que realmente lles segue cubicando é a habilidade coa que uns cantos expertos espallan estes datos convertidos en mitos e relatos cribles por falsos que sexan. 
Así é como de maneira imperceptible imos aceptando sen lugar á crítica que un inepto é un xenio da economía, un figurino con complexo un artífice do crecemento dunha empresa en racha e un desapiadado agresivo unha personalidade da decisión clara e transformadora. E tamén así recibimos e damos por certo e calamos cando nos insisten en que o peor xa pasou, a recuperación chegou para non marchar e todo canto se fixo, incluso o máis doloroso, non tiña outra intención que favorecer aos que seguen sen levantar cabeza. Non importa que os feitos canten. Que importa que as desigualdades medren, que o traballo empeore, que existan coma nunca grupos nun nivel de pobreza que non se acordaba; que importa se os colectivos que realmente pagan impostos son os máis espremidos e controlados polo fisco, que máis ten se os datos insisten en que só os ricos ganaron coas medidas adoptadas para saír desta crise, que manía con refocilarnos nos escándalos e na cobiza dos que nos dirixían, predicaban e sabían como solucionar o problema; que importa todo iso se en realidade ao que debemos atender é ao relato que Arriola lle dita a Rajoy no oído: melloramos, estamos saíndo, isto vai polo bo camiño, falta moito, pero xa nos situamos na boa vía, na que leva a recuperación definitiva. O determinante é o relato con final positivo. O éxito dependerá da tenacidade coa que se insista e transmita a mensaxe, sen desánimo, sen perder xamais a frialdade. 
Rato era unha eminencia económica. Os amigos de Aznar sabían do que ía a economía e as relacións internacionais, convertiron en certo iso de que España ía ben. Aznar continúa impartindo saber polo mundo aos que ignoran de que vai isto, mentres os seus colaboradores, un a un, van aparecendo como imputados. Blesa era seu amigo. Todos uns auténticos cerebros, fenómenos da economía, de entender os mercados, de dar emprego, dos negocios, de crear riqueza... O malo é que para que o conto sexa cribe necesita de consentidores, duns aplaudidores comenencias, comprados, que axudan a propagar o conto. E non faltan. De procedencias tan variadas coma a propia composición social, aí temos sindicalistas, revolucionarios atascados, progresistas famélicos que se venden sen vergonza colaborando na instauración da podremia. E todos remexidos tranquilizan a nosa mediocridade facéndonos crer que, de ter oportunidade, nunca caeriamos tan baixo. 
Contos para nos durmir. Para que nada mude. Cando, se realmente leramos os relatos literarios, que son os que de verdade indagan na condición moral do ser humano, na auténtica exemplaridade, no miolo do ser, xa teriamos aprendido que todos somos corruptibles, envexosos e cobizosos. Só avanzamos cando establecemos fórmulas de transparencia, control e vixiancia para nos caer na tentación. Porque, á vista está, se os contadores de contos baratos medran e resisten é porque o mundo está cheo de infelices dispostos a rirlles as gracias. Cómpren institucións vixiantes e vixiadas, do contrario calquera defensor da ética pura aparece facendo uso dunha tarxeta de privilexio para lle pagar masaxes á filla.


PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

sábado, 18 de octubre de 2014

PEZOÑA E LEI

Observo en titulares de bastantes medios e tamén en comentarios de colegas escribidores un claro ou inesperado triunfalismo ou relativo optimismo despois dos recentes movementos políticos en Cataluña. Non acabo de entender o motivo. Mallemos en Mas o que queiramos, deámolo por morto politicamente, riámonos das súas ocorrencias canto queiramos, ridiculicémolo se queren, pero o problema continúa vivo ou peor. Que o plan B de consulta soa a democracia de quinta? Si. Que se creou unha regaña entre os partidos soberanistas? Si. Que Mas pode pagar cara a súa temeridade? Si. E que? Desaparece ou embarúllase máis o problema? Esa é a cuestión. Éxito pola aplicación da lei? Éxito da paciencia raposa de Rajoy? O tempo dirá, pero tal e como avanza o nivel de enfrontamento decidido tanto por parte dos moderados (?) buscando o inimigo no Estado español como dos claramente independentistas que, moito máis honestos, mostran as súas cartas ben abertas: independencia xa, parece evidente que isto non promete nada bo.
Realícese ou prohíbase tamén este remedo de referendo inventado por Mas chamado consulta con voluntarios só causará unha consecuencia: maior frustración e resentimento da sociedade catalá. A liña de actuación, déanlle o grao de irresponsabilidade que lles praza, non se oculta. Os dirixentes catalanistas optaron por demostrarlle aos cidadáns que España non os quere, que lles rouba, non acepta o seu Estatuto elaborado polas forzas políticas elixidas democraticamente, que non lles deixa votar, que non respecta a democracia, que é un Estado corrupto e malévolo obsesionado con martirizar ao un pobo democrático que busca a súa liberdade a través da identidade. Esta é a historia narrativa que callou entre a poboación maioritariamente e e táctica non variará: canto máis ao límite, mellor; están convencidos de que ningunha lei resiste se todos tiran da corda na mesma dirección. E a cada paso son máis os que están convencidos – alí, en Cataluña- de que deben decidir, deben tirar todos na mesma dirección. E iso non se detén co recurso único e inapelable de que todos temos que cumprir a lei. Certo. Pero non basta. Ou alguén pensa que unhas eleccións, vaian xuntos ou separados os nacionalistas, aforrarán unha negociación inevitable?
Despois das escaramuzas de tafur non parece que quede outra saída que convocar eleccións. O resultado, non fai falla posuír excesivas dotes de adiviño, parece cantado: os partidos nacionalistas contarán cunha maioría abafadora, o PP e Ciutadans reduciranse a partidos intranscendentes, quedando socialistas e verdes de esquerdas para vestir santos. Que podemos esperar dun Parlamento composto por estes partidos? Unha estratexia dirixida a dar o último tirón de corda, a persistir na liña de clara confrontación con Estado ata que non lle quede outra que negociar unha saída, que nunca aceptarán lonxe da independencia legal ou de feito. Co que o problema, díganme que non é así, segue tan aberto como estaba antes das medidas legais adoptadas polo TC.
A isto haberá que engadir dous problemas que non se poden ignorar. O primeiro o desprezo que o autismo catalán supón para o resto das comunidades do Estado. Será entendible que o resto das comunidades se rebelen de continuar nesta dinámica, cando baixo eufemismos ou trampas saduceas os negociadores concedan beneficios ofensivos por efecto da presión – chámenlle chantaxe se prefiren- á autonomía catalá. O que desestabilizará aínda máis a situación xeral, non esquezamos que o país dos vascos e das vacas, agora caladiños coma petos, non desaproveitarán esta arroutada catalá para levar a auga que lles falta ao rego para enchelo por completo. Co que o panorama non se presenta nada optimista, por máis que algúns se agarren e ganen tempo con manobras legais que só pospoñen o inevitable, dándolle máis resentimento e rancor aos que se cren ofendidos con razón e sen ela.
E por se fose pouco, para cando nesta tesitura nos vexamos, calquera saberá a composición do parlamento nas Cortes de Madrid. Non parece probable que o PP renove a maioría absoluta, poucos crerán que o PSOE pode remontar da súas cinzas e, por moito que se disparen as expectativas de Podemos e outros grupos, certo parece que a variedade e fragmentación animarán ou dificultarán – verase- a próxima lexislatura.
Por iso non acabo de entender os motivos para un optimismo leve e menos para ningún triunfalismo. Encirrar os enfrontamentos en base a sentimentos e agravios é tarefa doada, non esixe ningunha capacidade especial como líder nin intelixencia suprema. O complicado é saír sen danos serios dun problema fabricado a golpe de pezoña e irracionalidade. E o malo é que contra a pezoña cómpren fármacos específicos e médicos altamente especializados, que non vexo por ningures, acompañando á lei.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

MODELO SORAYA

PASA a lexislatura e o adelgazamento de institucións e cargos políticos innecesarios non se acaba de concretar. O gran argumento da crise (vivir por riba das nosas posibilidades), aquí non se tivo en conta. Preséntanse reformas etéreas que pouco repercuten na poda efectiva de libres designados, gabinetes inútiles e administracións duplicadas. Os feitos invitan a sospeitar que, así como non se andou con miramentos á hora de recortar en dereitos laborais, educación e sanidade, no tocante a políticos e sopeiros non existe tan estrito afán por vivir de acordo coas nosas realistas posibilidades. Mágoa. Porque este goberno móstranos a cada paso que modelo a seguir teñen de sobro. Con aplicar o plan Soraya (Sáenz de Santamaría) aforraríase en serio.
O plan á vista quedou co andazo do ébola: eliminamos a unha ministra, situamos a Soraya ao mando dun equipo de expertos e problema canalizado. Para que tanto ministerio? Poucos entenderán que pinta a ministra Mato. Se as competencias se transferiron ás comunidades, se a ela non se lle coñece mérito sobre a xestión sanitaria, a que manter tanto ministra como ministerio? Non pola xestión do ébola, moito antes, por que non se prescindiu de figura tan inútil? Outro tanto se podería dicir de Wert. Necesitamos un ministro para elaborar unha lei que algunhas comunidades se negan a acatar, á que tódolos grupos lla teñen xurada para anulala en canto se lles presente a primeira ocasión e causa malestar xeral? E se nos emocionamos, así os eliminariamos un a un. Se me apuran, ata o presidente sobra. Chega Soraya. Ela e un equipo de asesores para cada área e o país marcharía. Soraya e un equipo de expertos diplomáticos para tourear coa febre catalanista; Soraya cun equipo de expertos en enerxía para que se aclaren os recibos da luz; Soraya dirixindo un equipo de economistas para elaborar os presupostos; Soraya marcando firme o paso dun equipo de filibusteiros para manexar o parlamento... E así ata onde queiran estenderse, porque Soraya a todo lle pon intención, intelixencia e comunicación. Vivamos de acordo coas nosas posibilidades e deixemos de malgastar en ministerios de adorno que a nada nos conducen, agás á confusión e desconfianza cando non á burda provocación.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO