sábado, 28 de marzo de 2015

VOANDO IMOS, VOANDO VIMOS

ENTRES os literatos hainos con tanto medo aos avións como páxinas por tales medos. Quen máis partido lle sacou ao seu pánico a voar foi García Márquez. Arrimado a outros escritores tan medorentos coma el ten lembrado anécdotas moi substanciosas. Unha das máis coñecidas é unha noite de viaxe en tren a Praga por ESCAPAR do avión, aínda na época comunista, con Cortázar e Fuentes como compañeiros, na que o escritor arxentino, a unha pregunta sobre cando entrara o piano no jazz, respondeu cunha conferencia erudita ata o amencer, acompañando as súas explicación coas súas mans longas e a súa voz arrastrando o r cantas máis cervexas e salchichas bebían e comían. As estratexias utilizadas por Márquez para vencer o medo foron pasando do whisky á selección de concertos de corda para atravesar o Atlántico, pero nada tan eficaz coma saber que súa nai tiña acesa unha vela cada vez estaba voando. El mesmo contou como nunha ocasión, a un dos seus doce irmáns, enxeñeiro de camiños, caeulle un buldozer a unha cuneta. Coñecedora a nai de que sacar a máquina suporía unha cantidade elevada de pesos, pediu que non gastasen un triste, xa se encargaba ela de acender unha vela para arrastrala. Preguntada con riso contido polo irmá como pesaba que cunha vela ía poder mover máquina tan pesada, a nai, segura, respondeulle que como non ía a vela ter esa forza se a tiña para soster os avións sempre que el ou algún dos seus irmáns estaban voando.
Hai momentos nos que nin as velas acesas da nai do García Márquez sosteñen os avións. Cando de prognosticar se trata, parece que tivese razón Herbert le Porrier cando di que para adiantar o porvir basta con anunciar calamidades e catástrofes, pois incúbanse a lume lento e nunca están demasiado lonxe. Certo que non é o mesmo voar en sepulcros voantes sobre a selva de Urabá que en modernos aparatos que parece imposible podan perder o equilibrio. Aínda que os misterios das desgrazas e os motivos de certas condutas sexan inescrutables. As máquinas máis perfectas poden incomprensiblemente perder toda fiabilidade nun segundo, os homes tomar as decisións menos esperadas. Andar detrás dos misterios do azar e de condutas incomprensibles é lei da curiosidade e da ciencia. Aceptar que detrás de cada avance, á volta da esquina, aparecerán novos enigmas e novos temores, é aprendizaxe imprescindible para seguir voando. Porque todos seguiremos voando.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

A XENTE O QUE DIRÁ É QUE SE DESENCANTA

SEMANA QUE pasa, semana que supón perda de votos para Podemos. Non nego a súa importancia como revulsivo na política española, o éxito incuestionable que supón pasar de non existir a contar con 5 eurodeputados e 15 no parlamento andaluz, e, por suposto, o asentamento tan espectacular que con toda probabilidade se comprobará nas eleccións xerais onde podería sachar arredor do 17 ou 18% dos votos. Pero iso non invalida a miña tese inicial: estase desinchando. As razóns son fundamentalmente dúas: a desapiada crítica á que o están sometendo o partidos rivais e os medios de comunicación achegados (como debe ser) e os propios erros dunha organización tan ampla e transversal, ambigua e carente de experiencia.

Que os rivais e medios afines lle mirarían bolso, amizades e proxecto con lupa estaba cantado. Que agardaban? Así é nas democracias e así debe ser para todos. O xogo equilíbrase así: ti contrólasme a min, eu contrólote a ti. Non entendo aínda como puideron pensar que non lles escaravellarían en cada conta, traballo realizado, céntimo investido. Lóxico. Quen se mete na pelexa do barro político sabe que ou se lava a diario ou nalgún momento o pillarán con lama nos ZAPATOS. Certa inxenuidade demostraron algúns dirixentes do novo partido ao non contar con que lles mirarían no forro dos calzóns e que deberían lavalos a cada día. Máis, arrebolando como idea forte da súa mensaxe o contraste da limpeza contra o lixo.

Mais non só as contradicións de pureza incorrupta - incorrupto só queda o BRAZO de Santa Teresa- danaron o brillo da forza que parecía imparable. Outros partidos levan anos remando nas onda da política e saben atacar os puntos débiles do contrario. E así debe ser. E todos, ao se ver tan ameazados, despregaron as súas baterías de crítica afiada para poñer a proba a fortaleza das ideas e propostas dos rexeneradores. E foi aquí onde axiña se viu que, fóra tres slogans fáciles de aceptar por descontentos e maltratados pola crise, frustrados e cansos de partidos reincidentes en idénticos erros, non se ofrecían grandes propostas realizables que seducisen como se esperaba. Dar o salto da crítica á proposta positiva, do diagnóstico ao tratamento, esixe moito máis que boa vontade e ganas de xustiza social. Os descontentos que pensan necesitan propostas realistas cribles, contrastadas, e aí saltaron as primeiras alarmas. Porque o desinchado non vén só pola acción das forzas externas que premen nas regañas do partido nacente, senón sobre todo da propia incoherencia ou febleza interna.

O cidadán, necesitado como estaba - está- de que algunha forza ofreza renovación e aires novos, foi suficientemente paciente para agardar polas propostas dos entusiastas dirixentes de Podemos. Pero todo ten un límite. E os seus límites márconos a ambigüidade e indefinición resumidos na recorrida saída de: “lo dirá la gente”. A xente di moitas cousas. Porque ten diferentes intereses. Por iso a conciliación de tales intereses esixe a proposta concentrada, elaborada, articulada dun partido que pretende achegarse aos intereses da maioría das persoas. E si, é loable o intento de achegar as decisións canto máis se poda á representación directa, á consulta dos cidadáns, pero sen esquecer que as liñas fundamentais deben estar previamente fixadas, a xente cansa, para algo DEPOSITA nos políticos a esperanza de que se encarguen de pelexar polos seus intereses. Se diante de cada dilema, cada decisión importante e cada alternativa crucial a resposta é sempre que se lle preguntará á xente, a xente entende non que se lle está dando poder, senón que os utilizan de escusa por carecer dunha opinión fundada e firme, incluso en contra de bastante xente, que os bos políticos defenden e de maneira pedagóxica explican ao cidadán. Esa novidade de atraer facendo crer que todos terían participación directa está resultando letal en Podemos. Moitos cidadáns nin queren participar, outros que si queren non se senten realmente recoñecidos, e o que prometía ser unha liña de decisión directa, convértese nunha mala asemblea na que ao final os catro líderes deciden pola maioría baixo o engano de que recollen a opinión maioritaria.



PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

lunes, 23 de marzo de 2015

BACH. JULIA HAMARI


PARA TI QUE CHE GUSTA O JAZZ

VARIAS noites á semana durmía acompañado de Juan Claudio Cifuentes, Cifu, porque el facía un programa de jazz para xente coma min á que nos gusta o jazz. As noites xa non volverán a ser iguais. Foise por causa dun ictus. Nós seguiremos escoitando a Coltrane, Evans, Ellington, Parker, Davis e outros moitos que el nos presentou, pero xa non será igual. Faltará esa introdución longa e detallada sobre a data de gravación do disco, se o fume era mesto no estudo, se chovía a mares na cidade, o peiteado do saxo baixo, o carácter do batería fichado a última hora por enfermar o titular e toda canta anécdota se lle ía asociando na súa palabra sen afectación. Molestábame ás veces a súa prolixa DOCUMENTACIÓN, o que pretendía era escoitar a boa música que elixía no silencio da noite, pero sempre quedaba perdoado, no medio de tanto dato que parecía inútil aparecía algún que merecía a atención. Se acudimos aos podcasts de RNE clásica podemos recuperar os seus programas, pero non será igual. Hai hábitos aos que se afai o corpo que se antollan irrecuperables. Pechar a luz, escoller o volume exacto para gozar da música sen excitarte nin desvelarte, programar para que se apague cando xa supós que estarás ben durmido, acocharse e agardar a sesión que hoxe seleccionou Cifu, xa non volverá. Son hábitos perdidos que nos van esnaquizando o corazón.
O mérito de xente coma Cifu está na paixón que contaxian. Cando chegou de París a Madrid, aquí non se coñecía practicamente nada sobre jazz. El viña do centro do mundo a unha sucursal do terceiro mundo e contribuíu coa súa paixón a introducir en salas e nos medios esta música. Díxose nestes días de loito que poñía excesivos reparos aos músicos de despois dos 70, coma se nos anteriores estivese todo tocado, e tamén que non era home de escribir, por iso nin un LIBRO de divulgación nos deixou. Sobre a súa tendencia a pararse nos anos esenciais, nada que criticar. Aí está o fundamento. Os mellores anos dan para escoitar sen fin. En canto ao seu estilo de divulgación, el admitía que era home de radio. Con ter o seu período de éxito na Tv, seguía preferindo a radio. Cada quen divulga como mellor sabe. El fíxoo pola palabra, non atopaba tempo para escribir. A súa palabra causou efecto: a partires de agora seremos moitos os que botemos de menos : "Este es un progama de jazz. Para ti que te gusta el jazz".

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

SEN CARIDADE, COLAPSO

                                        


            O síntoma máis evidente de que unha sociedade vai pola senda da caridade e non da xustiza é a importancia que adquiren as institucións de beneficencia. Necesarias. Loables. Heroicas en moitas ocasións. Pero reflexo cegador de que a desigualdade medra creando grupos de marxinados incapaces de se subir ao ascensor social. Nos períodos nos que os ascensores permiten a incorporación de persoas a unha ampla franxa de clases medias, descenden as casas de beneficencia; en canto se tronzan as cordas que tiran dese ascensor e os grupos de desconectados son maiores, se a beneficencia falla, acabamos nunha sociedade semellante á que Dickens nos describía nos peores momentos do capitalismo máis inhumano. Nos últimos anos, por desgraza, as medidas de redistribución, igualdade de oportunidades e cohesión nunha clase media máis culta e con mellor calidade de vida, vanse esfiañando ata quedar pendentes de Cáritas, a Cruz Vermella ou as actividades das diferentes parroquias que, de maneira eficaz e sen alardes, colaboran para que a miseria non se apodere de determinados barrios.
            A cidade que debería organizarse de maneira produtiva, libre, competitiva e solidaria, estase a converter nun lugar inhóspito no que compaixón, esmola e acollida altruísta suplen as carencias dunha eficaz planificación social. Son demasiadas as familias sen traballo, sen ningún seguro, carentes do indispensable. Son demasiados os individuos que, como ben explicaba José Martí Gómez, perden fío a fío o cabo que os amarra a porto. Esas persoas que perden o fío do traballo e deixan de contactar cos amigos, perdendo outro; porque non teñen traballo nin amigos, algúns acaban bebendo, e outro fío máis vai esgazando o cabo; e como nin traballo, nin amigos, e si bebida, a muller, os pais, os fillos, rompen tamén o último fío que mantiña o adival firme, de maneira que o barco acaba na deriva. Familias e individuos avergonzados, necesitados ata o extremo de ter que solicitar o indispensable para vivir, de aprender  o que nunca sospeitaron: como moverse nas institucións de caridade, nos comedores sociais, nas casas de acollida para pasar unha noite de frío.
            Que este colectivo aumente é un mostra evidente de fracaso social. De ningunha melloría poderemos presumir mentres esta consecuencia da crise non quede reducida a un resto aceptable e que sempre existirá na sociedade, xa por enfermidade psíquica, drogadiccións ou outras circunstancias ineludibles, pero xamais ata os extremos aos que chegamos actualmente. O dato primeiro de toda macro ou micro economía debería partir do incremento ou decrecemento da desigualdade. Ese é o verdadeiro dato a observar. Aí está a medida de tódalas medidas. E tamén aí radica a diferencia de tódalas apreciacións. Non teño por que dubidar dos que pesan que atendendo ao crecemento estamos preparando o camiño para unha diminución da desigualdade. Gustaríame, sen embargo, que a prioridade na atención recaese nas medidas para lle restar campo de actuación ás institucións de beneficencia. Unha sociedade máis eficiente, máis rica, máis culta só poderá selo na medida en que combata a desigualdade. As consecuencias da desigualdade son, antes que nada, incapacidade para medrar mellor, para investir e asentar un modelo social rico e xusto. A riqueza susténtase na igualdade. A xustiza na creación de condicións para que os mellores non teñan ningún atranco por razón de procedencia social. Mentres a caridade supere por demanda a acción da xustiza, estaremos nunha sociedade con síntomas claros de cancro, esa na que as células peores viaxan e se reproducen de xeito pouco solidario, pouco atentas ao ben común, de maneira imparable ata chegar á metástase convulsa e aniquiladora.
            Hai expertos que se atreven a prognosticar que se hoxe Cáritas, a Cruz Vermella e as institucións de beneficencia das parroquias deixasen de funcionar, moitas da nosas cidades colapsarían. Un colapso pleno que conduciría a vida da cidade á desfeita. Benditas sexan todas cantas institucións continúan prestando axuda e remedio neste momento aínda non superado. Pero parece aconsellable planificar que modelo de sociedade pretendemos e a custe de que. Repugna que a costa de estes sufridores algúns fagan populismo baldeiro. Que acudindo con frecuencia a nenos que non teñen para comer ou xente que pasa frío se intente pasar de contrabando unha mercancía que podería substituír a caridade pola miseria colectiva. Mais isto non impide ver con claridade que se a cidade colapsaría se a caridade deixase de actuar, é porque a xustiza anda moi mal atendida.

            Con motivo da comparación que nestes días se fixo entre Cáritas e o PP, un caricaturista concretou que a relación estaba ben fundada: Cáritas atendía e o PP proporcionáballe necesitados. Sen chegar a tal grao de crueldade e reducionismo, non deberían os gobernantes actuais esquecer o grado de responsabilidade que teñen para que a nosas cidades podan colapsar se a caridade non actúa.