BORRACHOS E LACAZÁNS

Os que opinamos con frecuencia, sexa de boca ou por escrito, estamos condenados a dicir bobadas. A min non me gusta nada repasar o que quedou escrito por se me dá un pasmo e se me poñen as orellas coloradas coma un tomate. O falar non ten cancelas e ás veces somos tan precipitados e irreflexivos nas nosas análises, que vergonza nos daría se cun mínimo de siso e rigor analizaramos moitas das opinións que emitimos a bote pronto, por unha simple impresión ou por repetir o que se leva en determinados momentos. Vén isto a conto, porque o mesmo que me aplico a min, non faltaría máis, aplícollo ao veciño, e ultimamente estou farto de escoitar falacias simplista e tan estúpidas que, pola dinámica da repetición, acaban sendo dogmas de fe. Tomarei como exemplo dúas declaracións de dous importantes empresarios, recollidas en tódolos medios nacionais. A primeira escoiteina nunha radio á hora do informativo máis importante do día. Non lembro o nome nin interesa para o caso, o relevante é que se trataba dun alto representante dos empresarios da construción non sei se de Levante ou Andalucía. A súa lección para o resto da cidadanía podería resumirse así: Este país sairá adiante (dose de optimismo bobo co que o politicamente correcto obriga a comezar toda manifestación pública), sempre saíu, agora non será menos, pero debemos recoñecer que vivimos nunha festa que non nos podemos permitir. Para entendérmonos (agora entra o lado pedagóxico do discurso), é coma se estiveramos de festa durante toda a noite, copa vai, copa vén, bebendo por riba do que podemos pagar, e agora cómpre saber que estamos na resaca, que debemos recoller entre todos o lixo da noite de esmorga. Así se despachou o filósofo construtor. Nada novo baixo o sol. A lección non fai máis que repetir o discurso manido dende hai catro anos de que todos – a clave é: todos- fomos uns gastadores, dilapidadores, irresponsables dedicados a vivir por riba das nosas posibilidades. A peculiaridade da exposición deste exemplo elixido está na noite de esmorga, talvez porque é ese o campo pedagóxico do que mellor se podía servir o citado empresario. Pois permítanme que rebata de raíz a base do argumento: non é certo que neste país estiveramos todos – a clave, repito, é: todos- de esmorga, copa tras copa, e agora debamos pagar as consecuencias. Esa é a trampa falaz pola que se desexa confundir ao cidadán. De esmorga, dilapidando, gastando máis do que debían, ganando máis do que ninguén debería ganar, especulando, enganando, realizando negocios sucios, corrompendo ás institucións, creando postos políticos innecesarios, planificando mal, investindo peor, abusando e enriquecéndose de maneira groseira e escandalosa estiveron un poucos – algúns-, pero a maioría non. A maioría non incrementou os seu salario, os funcionarios non participaron de ningunha festa, o salario dos médicos e enfermeiras non son os causantes das débedas da seguridade social, os mozos licenciados non fundiron as empresas cobrando 900 euros ao mes, o asalariado que pediu un crédito para mercar un piso desproporcionadamente caro non dirixiu a liña de investimento, risco e malversación dos bancos. A festa foi só de algúns. Andaron de copas, gañando cartos a moreas, levándoos a paraísos fiscais, continuando co bucle infernal de investir no solo e no ladrillo uns cantos. Non é certo que todos viviramos por riba das nosas posibilidades nin en festas irresponsables, sen formarnos nin prepararnos par investigar e innovar. Os pensionistas, os funcionarios, os centros públicos educativos e os hospitais non foron os causantes da festa rachada. Aplíquense o da esmorga estúpida quen andaron nela, pero non nos metan aos que nos deitamos e erguemos por norma á nosa hora. A segunda declaración corresponde a un empresario de supermercados con grandes beneficios nos últimos anos. Alédome por el e a súa empresa. Pero as simplezas coas que pontificou en dúas declaracións non deixan de resultar ridículas. A súa mensaxe é tan breve como simplista: para que España non funda debe traballar máis, coma chinos chegou a dicir. Que grande verdade! Pero traballar máis quen? En que? Como? Eu vou con frecuencia ao seu supermercado -estou tentado de ir cada vez menos- e non vexo precisamente que os seus empregados sexa lacazáns, nin perdan un segundo.Todos andan afanados cumprindo de maneira variada en cada función do negocio: repoñen produtos, removen expositores, realizan funcións de limpeza, informan, van da caixa á peixería, da peixería á droguería, da droguería á carnicería, sen rechiar, sempre cun sorriso, amables, dedicados. Deben os seus empregados traballar máis horas aínda, talvez baixarlles o salario, ir tamén polas noites, días santos e festas do patrón ao traballo? Que simpleza é esa de que temos que traballar máis? Coma se non houbese xente que traballa de sol a sol, coma se os traballadores deste país fosen uns preguiceiros natos... Non traballan os nosos mozos licenciados horas sen taxa por mil euros?; non traballan os operarios da construción con chuvia e sol?; non traballan os médicos de garda?; non traballan os profesores pelexando días tras día cos nenos e adolescentes?; non traballan os empregados que deben facer horas extraordinarias sen cobrar e sen dar pío?; non traballan as mulleres que realizan a limpeza de oficinas?; non traballan os comercias que deben vender o invendible a ritmos de visita e enxeño excepcionais?; non traballan os xornalistas, tendeiros, panadeiros, bancarios, garda civís, condutores, mariñeiros e gandeiros? Se non saben que dicir, que calen, pero non repitan sandeces. Que o problema non é de fácil solución, admitido. Que cómpren correccións en múltiples áreas sociais, concedido. Que haberá que racionalizar gastos e funcións, de todos sabido. Pero repetir ata fartar para que todos o dean por certo que o problema se concentra en que somos lacazáns e de que andamos de festa, nada de nada. Certo que algúns andaron de festa rachada e queren continuar con indéntica marcha. Eu quero saber quen andaron nela e, por suposto, non estou disposto a seguir pagándolles as copas, que é o que eles pretenden: convencernos de que nos emborrachamos todos e que todos corramos cos gastos, incluso máis os que nin fomos convidados á esmorga. Tururú!




PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

RUMORES DE LA CALETA

TUS BRAZOS

ACOSTADO, A TU LADO
ESTOY ACOSTADO A TU LADO, TUS BRAZOS
ME ESTRECHAN, TUS BRAZOS
ESTRECHAN MÁS DE LO QUE SOY
CUANDO ESTOY ACOSTADO A TU LADO Y
TUS BRAZOS ME ESTRECHAN.


ERNST JANDL

FILLOS

A ANGUSTIA ALÍVIASE ALGO CANDO OS FILLOS VAN MEDRANDO, PERO NON DESAPARECE NUNCA. COMA TODOS OS GRANDES E FERMOSOS MISTERIOS DA VIDA, NA SEMENTE DAS MELLORES ESPERANZA VÉN ENCADEADA A ANGUSTIA POLO TEMOR. NON HAI MELLOR REGALO PARA UN FILLO QUE A TRANSMISIÓN DA CONFINAZA DE QUE O MUNDO, A PESAR DE TODO, É UN LUGAR SEGURO. 

CHEGOULLE CON ODIAR AO PAI

CANDO Vargas Llosa pensaba en La ciudad y los perros, non só estaría disposto a roubar a súa nai para escribir, senón a vendela a unha mafia de trata de brancas. Así opina Javier Cercas na magnífica introdución á edición conmemorativa dos cincuenta anos da publicación da novela coa que arrancou a carreira do escritor peruano. Non sei ata que punto pode ser certa afirmación tan crúa, pero si que a vocación do Nobel era volcánica e tenaz. O empeño e convicción de Llosa poden compararse aos do seu admirado Flaubert. Dende adolescente andou directo detrás do que quería sen reparar en sacrificios nin riscos con tal de ceibar en ficción eses demos que o consumían, ata convertelos en historias superiores á realidade, pois ao reinterpretala axudan a vivila mellor. Sexa ou non esaxerada a afirmación de Cercas, o que non se pode negar é que o apostoun todo detrás da idea de ser escritor. E conseguiuno.

O éxito dependeu da confianza e constancia detrás do seu empeño. Abandonar o país, pasalo mal en París, estudar, traballar na radio, dar clases, vivir de bolseiro en Madrid, pelexar por publicar, ler, ler e ler, fortaleceron a vocación nos anos esenciais nos que se perfila o futuro. Pero existiu detrás, apuxando dende o fondo da súa intimidade, algo que pesou máis: o odio ao pai. O propio escritor díxoo e escribiuno: quen o levou a escribir con esa necesidade insaciable foi o pai odiado, ao que necesitaba contradicir pola súa maneira autoritaria e brusca de aparecer na súa vida. Mario era un neno adorado entre mulleres. En Cochabamba, Piura, Arequipa, por canta cidade foi pasando na súa infancia, o neno vivía entre familia ampla e unha nai dedicada. Ata que aos dez anos aparece un señor que lle rouba a súa nai, que os maltrata, que o quere endereitar, que se ri da súa educación delicada, e pretende convertelo nun machote insensible. Este pai violento acaba por internalo no Leoncio Prado, para que o lirio Marito se faga un home entre militares. Aí se fraguou a fortaleza inquebrantable de Vargas Llosa. Aí se xera o magma da súa primeira historia. Aí, na síntese do internado onde conviven os nenos de Miraflores coa variedade do resto do país, reordenando a experiencia para facer fronte ao pai, é onde queda escrito na súa alma que escribirá unha gran novela. Non escribiría unha, senón varias, e non lle fixo falta roubar á mamá.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO

DEUS CASTIGA SEN PAU NIN PEDRA

Tal e como está o país e o mundo, ata dá pena meterse co presidente do goberno. Eu, que fun educado en estrito colexio de curas, son moi mirado á hora de cargar contra quen pretende conciliar os intereses da maioría, como entendo que intentan todos os presidentes. Neste momento, no que vivimos unha agonía tortuosa, case se me quitan as ganas de petar contra un gobernante zapateado polas adversidades sen respiro. Pero, se me ven ao acordo o seu estilo partidista e desleal co país para conseguir o cargo, non teño máis remedio que recordarlle ao sr. Rajoy que pola súa propia culpa se lle acumulan moitos dos males que o desconcertan e que, como diría miña nai, Deus castiga sen pau nin pedra. Durante a súa etapa de conquista da presidencia, Rajoy demostrou dúas verdades incuestionables: que se pode ser presidente do goberno de España sendo galego e non dando nin unha triste palabra en galego, case con arrogancia, con estudada teimosía; e, tamén, que se aproveitamos as desgrazas complexas, excepcionais, extremas, en gran medida globais sobre un país centrando a culpa contra dun moneco expiatorio (Zapatero), o conxunto dos votantes pode chegar a crer que é certo, que todas as desgrazas sucedían única e exclusivamente por aquel inepto e desnortado presidente (o peor da democracia, dicíase con certeza científica), que non atinaba unha a dereitas nin a esquerdas e que nos levaba sen remedio ao pozo da ruína económica e moral. Esa foi a táctica de Rajoy e os seus asesores, pretendendo aínda agora estirala (a cada paso menos, non dá máis de si a falacia) amarrándose á herdanza pezoñenta recibida, esperando resistir ata que os ventos amainen internacionalmente. Na práctica, non en galego, xa sabemos que Rajoy non fala, viña dicindo: arredádevos, aí vou eu, un home preparado, cun equipo honrado e de excelencias, formal e serio, traballador, con palabra e capaz de gobernar con sentido común e para todos; que se arreden os que están afundindo o país, que aquí chega o salvador: mercados, políticos autonómicos e internacionais, empresarios, inversores, elites e clases medias daranse conta que nós si sabemos o que lle interesa á xente, somos rectos e firmes, non mentimos, nin andamos con trasacordos, somos de fiar. Isto sálvase en canto se convoquen eleccións, se arrede o mal e entre eu, o salvador. Nin seis meses fixeron falta para contrastar que nin verdade, nin confianza, nin mellora, nin trazas, sobre todo se temos en conta a conduta trapalleira, frouxa, atordada e case digna de mágoa do actual presidente. Queimados os folgos nas primeiras medidas agresivas que lles estalaron nos fociños coma foguetes sen pólvora (reforma laboral, suba de impostos, recortes en educación e sanidade, submisión absoluta a todo canto intuían lles gustaría aos poderes exteriores), entrou el co seu equipo en etapa de incredulidade. Coma boxeadores tocados manifestaban os seu desconcerto a través dos medios nacionais e internacionais clamando no deserto: fixemos cantos nos solicitastes, esprememos á poboación ao máximo, fomos contundentes, aí está a reforma laboral, velaí as promesas de que seremos serios e guiadiños... que máis esperades de nós, pregúntanse desorientados, valédenos, botádenos unha man. E nisto esboura Bankia. E despois chega o crédito salvífico que non é rescate. E aí temos ao pobre presidente dicindo hoxe unha verdade, mañá outra, sen enganar nunca, primeiro solucionando problemas a base de exercer presión coma un machote para ir ao fútbol contente, logo recoñecendo que o rescate financeiro non quedou de todo aclarado; ora arrimándose a Merkel a ver se lle caen unhas faragullas, ora implorando ante Obama (supoño que con el si falaría galego se fixera falla) que o salve desta cruz, sempre e en todo lugar, repetindo os cinco puntos ben aprendidos que o seu equipo lle ensinou e que por máis que os pregoa non convencen nin a Krugman de que ten un plan. A pesar do apuro e desconcerto, aínda lle quedan tics do pasado para lanzar de vez en cando a receita á que recorre como remedio falso: todo isto ocorre porque antes non se fixo o debido. Non tal. Todo isto ocorre porque nin o presidente anterior ni o actual abordaron o problema con amplitude de miras, con humildade e xenerosidade, antepoñendo o ben do país ao de partido e ao particular. Todo isto ocorre porque nunca chega o momento de aceptar que é de tal gravidade o problema, que para pesar algo en Europa, enfiar nun camiño de recuperación e dar confianza ao mundo de que somos un país fiable, os dous principais partidos deben acordar uns mínimos dispostos a defendelos con uñas e dentes. Todo isto ocorre porque temos políticos tan mediocres e curtos que se conforman con gobernar coa idea de que non goberne o contrario, non co fin de arrimarse en momentos excepcionais. Todo isto ocorre porque desgastando ao contrincante, desgastouse ás principais institucións do país e ao propio país no exterior. E así, tal e como el menosprezaba ao seu antecesor, estano desprezando a el agora na casa e fóra. Non as fagas, non as temas. Pero iso, á fin, é o de menos, o malo é que quen máis padece é a poboación sobre a que recaen os despropósitos destes enredadores de falsas solucións.




PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA

AMIZADE ENTRE LADRÓNS

O PROBLEMA non son os cartos. Será por cartos. Non podreceron nin se evaporaron. O malo é que foxen coma auga dun goxo. Non hai quen dea termado deles. Líquidos e áxiles buscan as regañas polas que filtrarse para desaparecer da terra erma. Buscan prados e vales nos que medrar, queren sol e auga fresca. Outras terras máis fértiles e os paraísos fiscais acollen sempre a estes cartos desencantados e inseguros. Nunca pousarán onde reine o temor e a inseguridade. España converteuse nun dos reinos máis inseguros de Europa. Pero a propia Europa vai toda camiño da incerteza. Unha mágoa, porque era (é) un proxecto posible. Complexo. Pesado. Un proxecto lento, revirado, freado por nacionalismos ruíns, paralizado por unha maquinaria burocrática inoperante. Pero talvez o proxecto máis atractivo da segunda metade do século XX. Mais por tanto peso e inoperancia, Europa estase atascando, tarda en decidirse, cae no trasacordo, dubida, obedece a amizades tramposas. As poleas de decisión moven con tanta dificultade a maquinaria que os cartos foxen, temen racharse no renxer de rozar ferro contra ferro. E engánanse os países que se consideren superiores e a salvo, aqueles que pensen que aproveitándose da quebra sacarán tallada. Se o proxecto rebenta, perderán todos, non sós os cinco que xa manifestan os síntomas da infección aguda.

O problema non son os cartos. Eles sós non teñen vida. O problema é claramente político: a falta de decisión e cohesión en Europa. Como que non é posible cambiar de rumbo? Cómpren líderes convencidos da necesidade de axilizar as institucións, que as convertan en verdadeiros motores lixeiros de decisión conxunta e eficaz. Exasperan catro anos de tan lentas reunións para repetir erros. Necesitamos repensar o proxecto, recortar burocracia inútil, podar organismos baleiros, alixeirar a maquinaria que paraliza e retarda toda medida eficaz. E non temer perder soberanía en favor da transparencia, a cohesión e a solidariedade. Repensar o proxecto significa establecer xerarquías, saber se é antes o home ou a ganancia, a educación e a saúde ou a falta de regulación para que imperen os sen escrúpulos. Porque Europa é o problema, está dito, pero non o é menos que tantos cartos estean en mans de ladróns desalmados, pois xa se sabe que non hai nada tan firme como a amizade entre ladróns. Europa debería facerlles front e.

PUBLICADO EN EL CORREO GALLEGO